Vrste kafe

U prirodi postoji veliki broj vrsta i podvrsta biljke kafe, ali se za pravljenje istoimenog napitka najviše uzgajaju dve vrste: arabika (Coffea arabica) i robusta (Coffea canephora). Uzgoj arabike dominira na svetskim plantažama kafe i ona obuhvata 75-80 odsto ukupne svetske proizvodnje. Može se reći da ostatak proizvodnje, a to je 20 do 25 odsto, otpada na robustu.

Zrna kafe pre i posle prženja
Zrna kafe pre i posle pečenja

ARABIKA

Smatra se da kafa arabika vodi poreklo iz jugozapadnih planinskih predela Etiopije. Veruje se da je to bila i prva vrsta kafe koju su ljudi počeli da uzgajaju pre više od 1.000 godina. Ova vrsta kafe najbolje uspeva na višim planinskim predelima, na nadmorskoj visini od 1.300 do 1.500 metara, i to na područjima u kojima se temperatura vazduha kreće od 15 do 24 stepena, ali može da podnese i oštrije uslove.

Da bi stabljika arabike u potpunosti sazrela potrebno je da prodje oko sedam godina. Tokom tog perioda, stablo se više puta seče i skraćuje, tako da se pušta da naraste do pet metara. Stablo arabike mnogo je osetljivije na klimatske promene i upotrebu pesticida od stabla robuste.

Ipak, plantaže arabike mogu se naći u različitim prirodnim i visinskim uslovima. Tako ih, na primer, ima na nadmorskoj visini novoa mora, ali i na planinskim predelima na 2.800 metara visine. Klimatski faktori mogu umnogome da utiču na sazrevanje ploda i njegovo ubiranje. Zbog povoljne klime na ostrvu Java plodovi arabike mogu se ubirati tokom čitave godine, dok je u Brazilu to moguće samo jedanput godišnje, i to u zimskom periodu.

Zrna arabike
Kafa arabika

Svaka bobica ploda arabike sadrži u sebi dve polutke zrna kafe, a ponekad se u plodu nalaze i više zrna kafe. U zavisnosti od kvaliteta i prorodnih uslova, jedna stabljika biljke arabika može da donese od pola kilograma do pet kilograma zrna kafe.

Osim u svojoj postojbini Etiopiji, arabika se danas uzgaja u Latinskoj Americi, delovima Afrike, na jugoistoku Azije, u Kini i na Karipskim ostrvima.

ROBUSTA

Ova vrsta kafe potiče iz centralnog dela Afrike i zapadnog dela podsaharske poblasti. Stbljika robuste može da dostigne visinu i do 10 metara. Da bi bobice u kojima su zrna kafe sazrele, potrebno je 10-11 meseci. Robusta je mnogo otpornija na spoljne uslove od arabike, a takodje i na upotrebu pesticida.

Smatra se da oko 25 odsto svetske proizvodnje kafe odlazi na robustu. Robusta nije bila priznata kao vrsta kafe sve do 1897. godine. Iz Etiopije i centralnog dela Afrike francuski kolonisti preneli su ovu biljku u Francusku Polineziju, Borneo, Kostariku, Nikaragvu, Jamajku i na Male Antile.

Neprečena zrna robuste
Zrna robuste

Robusta je za uzgajanje pogodnija od arabike, ali se smatra kafom slabijeg kvaliteta u odnosu na arabiku. Danas se robusta najviše izvozi iz Vijetnama, koji je postao vodeći proizvođač ove vrste kafe u svetu, iako je ukupno gledano Brazil najveći svetski proizvođač kafe, ali 80 odsto brazilskog izvoza kafe čini arabika.

RAZLIKE IZMEĐU ARABIKE I ROBUSTE

Arabika i robusta razlikuju se kako po rasprostranjenosti, tako i po nekim bitnim svojstvima.Osnovna razlika je u ukusu. Arabika sadrži 1,5 odsto kofeina, dok je robusta gotovo duplo jača po sadržaju kofeina i ima 2,7 odsto ovog sastojka.

Osim toga, robusta je mnogo otpornija na pesticide i klimatske uslove i generalno je jednostavnija za gajenje. Po izgledu stablo robuste može da izraste dosta više od arabike, pa su i prinosti sa njenih stabljika veći. Robusta ima snažniji i jači ukus, koji se može nazvati i oporim i pomalo gorkičastim.

S druge strane, kafa arabika ima bogatiji, prefinjeniniji ukus i manju kiselost zrna, zbog čega se smatra superiornijom i kvalitetnijom vrstom kafe. Proizvođači kafe vrlo često prave mešavine u kojima u različitom procentu ima i jedne i druge vrste kafe. To se posebno odnosi na espresso kafe u Italiji, koji u arabiku dodaju robustu zbog njenog pomalo zemljanog ukusa i jačine. Osim toga, espresso mešavina koja u sebi sadrži robustu pravi bolju kremu (penu), koja se smatra neizostavnim delom svakog dobrog espressa.

Photo1 by Andy/CC BY;
Photo2 by bennylin /CC BY;
Photo3 by Denis Tang/CC BY

Ostavite komentar: