Poreklo kafe

Kafa je najpopularniji napitak na svetu i dobija se pripremanjem mlevenog zrna istoimene višegodišnje žbunaste biljke (na latinskom jeziku Coffea). Pripada porodici Rubiaceae i vodi poreklo iz tropskih krajeva u na jugu Afrike i Azije. Stablo kultivisane biljke kafe može da naraste do tri-tri i po metra, a najbolje uspeva na većim nadmorskim visinama. Plod kafe je bobičasto zrno koje je, kada je zrelo, crvene ili ružičaste boje.

Iako postoji više desetina podvrsta biljke kafe, za spravljanje napitka od zrna kafe koriste se svega nekoliko. Najzastupljenija vrsta kafe je Arabika (Coffea arabica) koja obuhvata 75-80 odsto ukupne svetske proizvodnje, dok je na drugom mestu Robusta (Coffea canephora) na koju odlazi do 20 odsto proizvodnje u svetu.

Bobice kafe
Bobice kafe

Reč kafa u evropskim jezicima vodi poreklo od italijanske reči caffè, koja opet vodi poreklo iz turskog jezika na kojem se piše i izgovara kahve. Ta reč ušla je u turski iz arapskog jezika na kojem se, prema engleskoj fonetici, piše qahwah. Ono što je zanimljivo je da se u arapskom prvobitno ta reč nije koristila za kafu, nego za vrstu vina čija konzumacija se povezivala sa gubitkom apetita. Otuda u korenu arapske reči za kafu imamo qaha, što u prevodu znači – gubitak apetita.

Brojne su i legende o tome kako je kafa prvo počela da se uzgaja i kako se proširala na ostatak sveta. Istorija kafe govori nam da su kafu prvi uzgajali Arapi na području današnjeg Jemena. Monasi su još u 15. veku bili ti koji su ovu poljoprivrednu kulturu gajili i zatim pekli i pripremali na isti način na koji to i danas rade u tom delu sveta. Do 16. veka kafa se iz Jemena već proširila na Bliski istok, Persiju, Tursku i područje severne Afrike.

Zahvaljujići intezivnoj trgovini sa Venecijom, kafa se preko Italije brzo širi na Evropu, a postaje šire prihvaćena u običnom narodu nakon što je papa Klement Osmi 1600. godine progalsio da je kafa u skladu sa hrišćanstvom, iako je prethodno bilo zahteva da se kafa zabrani kao napitak jer je to „muslimansko piće“.

Bobice kafe u prirodi
Bobice kafe na drvetu

Prva kafedžinica u Evropi otvorena je, naravno, u Italiji, i to u Rimu 1645. godine. Ubrzo su trgovci i iz drugih država uvideli da se ukazala nova mogućnost za zaradu na trgovini kafom, pa se u posao uključuju prvo Holanđani, zatim i druge evropske zemlje.

Istorija kafe u Severnoj Americi počinje u vreme kolonizacije. Kolonisti su prvi doneli kafu na taj kontinent, ali ona nije tako dobro prihvaćena u početku budući da su sami kolonisti daleko više pili alkoholna pića. Potražnja za kafom značajno će, međutim, porasti u vreme rata za nezavisnost (1775-1783). Tome je u dobroj meri doprinela i nestašica čaja nakon čuvenog incidenta u luci u Bostonu 1773. godine (Bostonska čajanka) kada su, u znak protesta protiv britanskih vlasti, kolonisti bacili u vodu 45 tona čaja.

U Centralnoj Americi, koja je u to vreme bila pod kolonijalnom vlašću, istorija kafe počinje u prvoj polovini 18. veka kada počinje njen uzgoj na Martiniku i na području današnje Dominikanske Republike. U isto vreme kafa stiže i u Južnu Ameriku, u Brazil, ali ozbiljniji uzgoj u toj državi počinje tek nakon sticanja nezavisnosti 1822. godine.

Plantaže kafe niču i u drugim južnoameričkim državama sa izuzetkom Kostarike, gde je postojao problem sa nedovoljnim brojem radne snage. Uslovi za rad su bili ponižavajući, zbog čega je često dolazilo do pobuna i sukoba radnika sa kolonijalnim vlastima.

Danas se godisnje proizvede oko sedam miliona tona kafe, od čega najviše u Brazilu. Među vodećim izvoznicima kafe su i Vijetnam, Kolumbija, Indonezija i Etiopija.

Photo1 by jakeliefer/CC BY; Photo2 by Larry Jacobsen/CC BY

Ostavite komentar: